Schotse ruiten of tartans leveren voor modeontwerpers ieder jaar weer genoeg inspiratie op om een aantal Fall collecties te zien waar tartans of stoffen geïnspireerd op tartans in voorkomen.

Misschien waren de “Royal wedding” en de expositie “Savage Beauty” over het werk van Alexander McQueen, die van 4 mei tot 7 augustus te zien was in The Metropolitan Museum of Art in New York, een extra reden dat er dit jaar (2011) nog meer schotse ruiten dan anders op de catwalks te zien waren.
Alexander McQueen die 11 februari 2010 een einde aan zijn leven maakte heeft zoals deze presentatie van Style.com laat zien vaker zijn inspiratie uit het oude Schotland gehaald. In 1995 in zijn “Highland Rape collection” was voor het eerst zijn interpretatie op de tartan te zien.
Ook de volgende foto’s van de Fall 2006 Pret a porter collectie van Alexander McQueen http://www.style.com laten zien dat de Schotse ruit op vele manieren te interpreteren is.
Verschillende andere ontwerpers
Hieronder kun je zien dat er dit jaar meer ontwerpers waren die de ruit in vol ornaat lieten zien in hun fall 2011 collecties.
Styling
Natuurlijk is het bij een ruit belangrijk welke kleuren er worden gekozen.
- Zwart en wit of zwart en een nieuwe accent kleur als okergeel of hardblauw komen modern en eigenzinnig over.
- Rood geeft een meer Britse look en kan makkelijk gestyled worden met een ‘preppy’ brogue of loafer en punky, leren accenten.
- Kant in de mix met een ruiten kokerrok is chique lady-like maar kan ook meer edgy burlesque.
Geschiedenis
Dankzij een heel leuk boekje over schotse ruiten dat Tristan voor mij vond op een van de beroemde jaarlijkse boekenmarkten in Dordrecht kan ik ingaan op een stukje historie van de schotse ruit. Het boekje heet “The clans and tartans of Scotland”, is geschreven door Robert Bain en is voor het eerst uitgegeven in 1938. Het boekje wat ik heb uit 1978, ziet er geweldig uit en zit boordevol historische voorbeelden van schotse ruiten.
Volgens het boekje “The clans and tartans of Scotland” hebben we van Romeinse schrijvers dat de vroege Keltische stammen opvielen door hun uitstekend geweven wollen stoffen en door de diverse kleuren die zij gebruikten bij het weven van deze wollen stoffen.
De overlevering van de kunde om deze wollen stoffen te weven en hun liefde voor de kleuren die ze er in gebruikten zijn in Schotland terug te vinden vanaf een vroeg tijdperk.
De verf, waar de garens mee gekleurd werden voordat ze geweven werden, kwam voornamelijk van planten en de kleuren van de oude tartans (schotse ruiten) zijn te herkennen aan hun stille, rustige pracht.
Vele eeuwen was de tartan een deel van de kleding van de mensen die de hooglanden van Schotland bevolkten. Hoewel de tartan in andere delen van Schotland ook gedragen werd, bleef de tartan vooral in de hooglanden in gebruik waar het door ontwikkelde tot het herkenbaar werd als symbool van lidmaatschap van een clan.
“The clans and tartans of Scotland” heeft als uitgangspunt dat de tartans die een aantal eeuwen geleden werden gebruikt eenvoudige ruiten hadden in twee of drie kleuren en dat deze kleuren voortkwamen uit de verfstoffen producerende planten, wortels, bessen en bomen die voorkwamen in het leef- en woongebied van de makers of wevers van deze tartans. Deze eenvoudige ruiten waren lokale of district tartans en werden gedragen door mensen uit het district of gebied waar de stof geweven werd. Aangezien de mensen die in een bepaald gebied of district woonden in het algemeen lid waren van dezelfde clan, was hun district tartan in feite een clan tartan.
In het boekje van Robert Bain is te lezen dat de wevers de tartans heel precieze dessins gaven en deze ook per nummer en kleur van de draad vastlegden op een stukje hout. Het is bekend dat deze “pattern sticks” werden gebruikt als gids voor de wevers. Ook werden de gemaakte tartans vastgelegd en bijgehouden op een manier dat de mensen uit ieder district konden worden geïdentificeerd aan de hand van de ruit of tartan die ze droegen.
Vanaf het moment dat chemische kleurstoffen in gebruik raakten konden de wevers meer kleur en ingewikkelder ruiten introduceren. Op deze manier konden hele grote clans hun ruiten in variaties maken op hun parent clan.
Tussen 1746 en 1785 was het verboden tartans te dragen en is veel informatie en kunde over tartans verloren gegaan. De houten pattern sticks raakten verrot, de stoffen vergingen en veel van de wevers hebben hun kennis mee het graf in genomen.
Register van Lyon Court
Tegenwoordig zou er minder verwarring moeten zijn omdat tartans worden vastgelegd in het register van Lyon Court. Tartans worden daarin beschreven naar het doel waar ze hun naam aan danken.
Clan tartans zijn ruit dessins voor algemeen gebruik door de mensen van een clan.
Dress tartans werden in oorsprong gedragen door de dames van een clan die liever lichter gekleurde dessins droegen. Deze dress tartans hadden meestal een witte achtergrond en waren variaties op het clan dessin.
Mourning tartans werden vroeger in de rouw gedragen. Deze mourning tartans waren meestal in zwart en wit geweven.
Hunting tartans worden tegenwoordig gedragen bij sport en buitenactiviteiten. Hunting tartans zijn vaak in bruin of andere donkere kleuren. Tartans speciaal voor de jacht zijn ontstaan doordat sommige clans helder gekleurde tartans hadden die ongeschikt waren voor de jacht. Om deze reden werden er speciale jacht stoffen geweven om zo de jager minder te laten opvallen. De kleuren voor deze Hunting tartans werden zo gekozen dat de tartan opging in zijn omgeving.
Chiefs’ tartans zijn de persoonlijke tartans van de chief van een clan en zijn familie. Deze chiefs’ tartans mogen niet door anderen gedragen worden.
District tartans zijn waarschijnlijk de oudste tartans van waar uit de clan-tartans zijn ontwikkeld. Er zijn verschillende district tartans die, tegenwoordig, gedragen worden door mensen die in een bepaald district wonen of geboren zijn maar geen recht hebben om een clan tartan te dragen.
Op dit moment is in The Scottish National Gallery in Edinburgh de expositie Blazing with Crimson: Tartan Portraits te zien.
In deze expositie zijn portretten te zien van mensen die belangrijk zijn geweest voor de Schots historie. Deze trotse mensen zijn allemaal in vol ornaat in tartan afgebeeld en hierdoor is de visuele aantrekkingskracht van de heldere kleuren, gedurfde dessins, rijke draperieën met vele meters stof en schilderachtige accessoires heel goed te zien.
Ik zelf hoop ieder najaar weer op lekker veel ruiten in het modebeeld. In nieuwe kleuren en steeds weer andere combinaties kun je er alle kanten mee op.
Als je wil weten hoe je zelf ruitdessins kunt maken in Illustrator of Photoshop kijk dan eens hier.
Birgitt Zeilstra
PS.
Ik stel het erg op prijs als je me hieronder laat weten wat je van dit bericht vindt en of je er wat aan gehad hebt. Je kunt ook lid worden van de MODISTE blog zodat je op de hoogte blijft van mijn laatste hersenspinselen en nieuwe berichten.







































